Bağışıklık sistemi nasıl çalışır?

Bağışıklık sistemi, vücutta geniş bir etki alanına sahip olduğu için birçok farklı hücre tipi, protein ve diğer moleküllerin koordineli bir şekilde çalışmasını içerir. Bu sistemin sağlıklı bir şekilde işlev görmesi, vücudu çeşitli enfeksiyonlara ve hastalıklara karşı korur. Doğuştan var olan ya da sonradan gelişen bazı hastalıklar örneğin kanser, immun yetmezlik sendromları, özellikle otoimmun hastalıkların tedavisinde veya organ nakli sonrasında kullanılan steroidler ve bağışıklığı baskılayıcı ilaçlar, HIV gibi bazı enfeksiyonlar bağışıklık sisteminin normal çalışmasına engel olarak enfeksiyonlara zemin hazırlayabilir. 

Doğal Bağışıklık Sistemi: Vücutta doğuştan var olan bir savunma sistemidir. Cilt, mukoza zarları, tükürük, gözyaşı gibi fiziksel bariyerler ve makrofajlar, nötrofiller gibi hücreler bu sistemin bir parçasıdır. Doğal bağışıklık sistemi, hemen hemen her tür yabancı maddeye karşı genel bir koruma sağlar.

Edinilmiş Bağışıklık Sistemi: Vücut yabancı bir organizma ile karşılaştığında özel bir yanıt geliştirir. Bu yanıt, organizmanın tanınması ve daha önce maruz kalınmış bir enfeksiyon veya aşı sonrasında gelişir. Edinilmiş bağışıklık sistemi, antikorlar ve özgün hücresel yanıtlar gibi özel savunma mekanizmalarını içerir. Bu sistem, bir mikroorganizma ile ilk kez karşılaşıldığında etkinleşir ve daha sonra aynı mikroorganizma ile tekrar karşılaşıldığında daha hızlı ve etkili bir yanıt geliştirir.

Sağlıklı bir bağışıklık sistemi için olmazsa olmazlar

1) Yeterli ve dengeli beslenme (Taze sebze ve meyve, protein, tam tahıllar, kuru baklagiller yönünden zengin beslenmek). Aşırı kilolu ya da aşırı zayıf olmak, karbonhidrattan zengin ya proteinden fakir beslenmek bağışıklık sistemini olumsuz etkileyen faktörlerdir. A, B, C, E, D vitaminleri, selenyum, demir, çinko bağışıklık sisteminin fonksiyonu için önemlidir.

2) Yeterli sıvı alımı

3) Kişisel ve çevresel hijyen kurallarına uymak

4) Düzenli fiziksel aktivite (Haftada en az 150 dakika orta düzeyde egzersiz)

5) Yeterli ve kaliteli uyku

6) Stresten uzak durmak

7) Sigara ve alkol gibi zararlı alışkanlıklardan kaçınmak

8) Dünya Sağlık Örgütü ve Sağlık Bakanlığı tarafından önerilen aşıları zamanında yaptırmak 

Bu temel öneriler dışında “bağışıklık güçlendirici” olarak sunulan destek ürünleri veya ilaçların kullanımından önce mutlaka bir hekime danışmak ve hekimin gerekli gördüğü tetkikleri yaptırmak gereklidir.

The post Bağışıklık Sistemini Güçlendirmek İçin Bunlara Dikkat! first appeared on Doktordan Bilgiler.

Işık Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Anestezi Programı’ndan Dr. Cem Koçak, deprem sonrası görülebilecek sağlık sorunlarına karşı uyarılarda bulundu.

İlk önce travma sonucu oluşan sistemik sorunların düzeltilmesi gerektiğini dile getiren Dr. Cem Koçak, “sıvı-elektrolit dengesinin sağlanması, kayıpların yerine konması ve fazla olanların arındırılması, termoregülasyon, aşırı miktarda doku ezilmesi – kaybına ya da sıkışmaya bağlı sendromların sağaltımı gibi acilen çözülmez ise yaşamla bağdaşmayacak durumların öncelikli olduğu kabul edilir. Acil sağlık hizmetlerinin farklı uzmanlık alanları gerektiren diğer bileşenleri ise gerekli oldukça konsültasyonlar ile tedavi sürecine dahil olurlar. Ancak deneyimler ilk andan itibaren belli bir öngörü ile alınabilecek önlemlerin, sorunlar ortaya çıktıktan sonra yapılacak sağaltımlara göre daha etkili ve başarılı olduğunu göstermektedir” diye konuştu.

“Kanalizasyon sistemi nereden sızdırıyor ya da kontaminasyon hangi noktada gerçekleşiyor, henüz bilemiyoruz” diyen Işık Üniversitesi Meslek Yüksekokulundan Dr. Cem Koçak, en basit haliyle bir su kaynağının temiz olup olmadığını bile test edilemediği koşullarda, hiperklorizasyon gibi ‘aşırı’ önlemlerin daha kabul edilebilir riskler haline geldiğini de sözlerine ekledi.

Diğer olağanüstü durumlara kıyasla depremlerde altyapı yıkımlarından sonra çevre sağlığını en fazla etkileyen unsurun vektör ekolojisindeki değişimler olduğunu işaret eden Dr. Koçak, insanlara göre çevresel yıkımdan daha az etkilenen türlerin olağanüstü koşullar nedeniyle artan üreme alanları nedeniyle hızla çoğalıp salgınlara neden olabildiğini de belirtti.

Günler sonra enkaz altından sağ çıkarılabilen ‘mucize’ olarak adlandırılan çoğu depremzedenin soğuk nedeniyle düşen metabolizma, buna bağlı azalan enerji ve oksijen gereksinimi ile birlikte azalan sıvı kaybı, geciken dehidratasyon sayesinde dayanabildiklerini bilgisini veren Dr. Koçak, bu aşamada ise soğuğun ikincil yararlarını da görmeye başladığımızı aktararak şunları kaydetti:

“Olağanüstü bir durum sonrasında yeterince önlem alınmadığı gözleniyorsa, belirli etkenlere bağlı vakaların ortaya çıkması beklenen zamanlarda özenli takipler yapılır, ayrıca araştırılır: İlk hafta daha çok viral etkenlerin neden olduğu hastalıklar görülür, ikinci haftadan itibaren E.Coli, Shigella gibi barsak enfeksiyonu ve ishallerle karakterize salgınlar ile Leptospirozis gibi etmenlerle oluşan hastalıkların görülmesini bekleriz. Ancak doğası gereği tropikal, sub-tropikal coğrafyaların hastalığı olan Leptospirozis ile bu mevsimde karşılaşmak pek de mümkün değildir. Mart aynın ilk yarısında Giardia gibi, Entamoeba Histolytica (=amipli dizanteri) gibi paraziter hastalıkların görülmesini bekliyoruz, mart sonu ise Hepatit A için tetikte olunması gereken zaman. Dondurucu soğukların sona erdiği bu tarih aralığı risklerin artmasını da beraberinde getiriyor.”

DSÖ’den aşılama uyarısı

“Elbette olağanüstü durumlarda salgınların biricik nedeni yetersiz sanitasyon, temiz su ve gıdaya ulaşım sorunları, vektör kontrolünün yetersizliği gibi etkenlere bağlı değil” diye konuşan Işık Üniversitesi Meslek Yüksekokulundan Dr. Cem Koçak, “Bütüncül yaklaşım gereği etkilenen yaşamlardaki tüm sistemlerde duyarlılığın arttığını göz ardı etmemek gerekiyor, bunların başında da bağışıklık sistemi gelmekte. Üstelik olağanüstü durumlarda yetersiz beslenme ve barınma koşullarının uzaması da bu etkilenmeyi misliyle arttırıyor. Araştırmalar bu durumu destekleyen verilerle dolu, örneğin kızamık nedeniyle can kaybı oranı on kat artabiliyor” dedi.

Bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) olağandışı durumların yaşandığı bölgelerde kolera, tifüs ve benzeri hastalıklar için salgın eşiğini tek vakaya indirdiğine işaret eden Dr. Cem Koçak, ayrıca DSÖ’nün ivedilikle meningokoksit menenjit, kızamık gibi hastalıkların aşılamasına başlanmasını uyarısında bulunduğunu aktardı.

The post Salgın hastalıklara ve enfeksiyonlara dikkat! first appeared on Doktordan Bilgiler.

Genetik ve kanser hastalıklarına karşı yaptığı bilimsel makaleler ve buluşlarla tanınan Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Temel Tıp Bilimleri Bölümü Tıbbi Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Osman Demirhan, genetik alanında nadir görülen hastalıklar kapsamında önemli bir hastalığı bularak tıp bilimine ve literatürüne kendi soyadı ile Demirhan Sendromu’nu kazandırdı.

Prof. Dr. Demirhan, kemik morfogenetik protein reseptörü 1B’yi kodlayan (BMPR1B) gende bulunan yeni bir homozigot mutasyon sonucu oluşan iskelet sistemi hasarları ile cinsel organ düzensizliklerinin eşlik ettiği yeni bir hastalığı tanımladı.

TIP BİLİMİNE ÖNEMLİ BİR KATKI

Tıp bilimine önemli ve yeni bir katkı koyan Çukurova Üniversiteli Bilim İnsanı Prof. Dr. Osman Demirhan, BMPR1B geninde 6 bazlık bir kaybın olduğu yeni bir homozigot mutasyonun genital bozuklukları olan iskelet hastalığının yeni bir tipine neden olduğunu ortaya çıkardıklarını ifade ederek, keşfedilen nadir hastalık için şu bilgileri verdi;

“Nadir hastalıklar olarak görülen iskelet hastalıklarının sıklığı yaklaşık 1/5000 olarak bildirilmiştir. Bununla birlikte akraba evliliğinin yüksek olduğu ülkemizde iskelet hastalıklarının görülme sıklığının literatürde bildirilenden çok daha yüksek olduğu tahmin edilmektedir.

İskeletin genetik hastalıkları klinik, radyolojik ve moleküler kriterlere göre 42 grup altında incelendiği ve bunlardan 364 gen hasarlarından en az birinin etken olduğu görülmüştür.

Bu araştırmamızda çok akrabalı bir ailenin çocuğu olan 16 yaşındaki kız çocuğunda parmaklarının katlanması, fibula kemiğinin gelişmediği, şiddetli parmak kasılmaları, ellerde eklem kayıpları ve el ayak bilek kemiklerinin kaynaşmasından oluşan ciddi bir kol ve bacak şekil bozukluğu görüldü.

Bununla birlikte yumurtalıkların gelişmediği ve az gelişmiş rahime sahipti. Endokrinolojik bulgular ise yumurtalıklarının yeterli hormon veya üreme hücresi oluşturmadığını ortaya koymuştur.

Hastanın anne-babası, amca çocukları ve dört kardeşinden ikisinin bu bozuk gen bakımından taşıyıcı olduğu ortaya çıktı. Genetik alanında nadir görülen hastalıklar kapsamında önemli bir hastalığı bularak tıp bilimine ve literatürüne Demirhan Sendromu olarak kazandırmış olmaktan gururluyuz.”

The post Prof. Dr. Osman Demirhan’dan önemli bir keşif… first appeared on Doktordan Bilgiler.